Hisse Alış ve Satış Emri Neden Gerçekleşmez?
Hisse senedi emri alım ya da satım fark etmeksizin miktar ve fiyat bilgilerinin girildiği durumdur. Bu işlem neticesinde hisse senedinin belirtilen fiyattan alınması ya da satılması sağlanır. Ancak bazı durumlarda hisse senedi alış ve satış emri gerçekleşmez. Bunun gerçekleşebilmesi için alım ya da satım miktarına fiyat olarak karşılık gelen emri tespit etmek gerekecektir. Diğer kullanıcılar teklifi talep edilen fiyattan karşıladıklarında emir gerçekleşecektir. Emir neden gerçekleşmez sorusuna geçmeden önce borsa emir tipleri hakkında sizlere bilgiler sunalım.
Borsa Emir Tipleri
Borsa emir tipleri kendi içerisinde limit fiyatlı emirler (limit order), dengeleyici emirler (imbalance orders), piyasa emirleri (market order), piyasadan limite emirler ( market to limit order)gibi çeşitlere ayrılır.
Limit fiyatlı emirler hem miktar hem de fiyatın girildiği emir tipi olarak bilinir. Burada bir fiyat belirlenerek gönderilir. Bu fiyata göre emir direkt olarak gerçekleşir ya da pasife yazılı şekilde beklemeye alınır. Pasife alma zaman ve fiyat öncelik sırasına göre belirlenir. Emir verilirken minimum emir büyüklüğünün katları şeklinde işlem yapılır.
Dengeleyici emirler (imbalance orders); tek fiyat uygulamasına tabi olan tüm seanslarda, fiyat belirlenirken hesaba dahil edilmeyen fakat belirlenmiş eşleme fiyatı karşılanmadan geriye kalan emirler ile işlem yapılmak amacıyla girilen emir tipi olarak ifade edilir. Buradaki eşleşmeden arda kalan dengeleyici emirler için iptal işlemi yapılır.
Piyasa emirleri; sadece miktar yazılarak belirlenen emir çeşididir. Bu emrin işleme dönüşmesi için en iyi fiyatlı emir ile eşleşmesi gerekir. Eğer eşleme yapılacak bir emir bulunamazsa bu durumda iptal otomatik olarak gerçekleşir.
Piyasadan Limite Emirler; piyasa emirlerinde olduğu gibi fiyat yazılmayan emir çeşididir. Aynı şekilde fiyat eşlemesi yapılarak işleme dönüşür. İşleme dönüşmeyen kısım ise son işlem fiyatı dikkate alınarak limit fiyatlı emir olur.
Emir Gerçekleşme Şartları
Emir gerçekleşme şartları emir türüne göre farklılık gösterir. Örneğin sadece miktarın yazıldığı emir tiplerinin işleme dönüşebilmesi için fiyat ile eşleme olması gerekir. Bunun için talepte bulunan kullanıcının belirlenen değere onay vermesi işlemin ön koşuludur. İşlemin hemen gerçekleşmesi isteniyorsa fiyat olarak emre karşılık gelen emir tespit edilmelidir.
Özetle; Borsada emir neden gerçekleşmez sorusunun cevabını şu şekilde sıralayabiliriz;
- SPK kararı gereği emir iletim saatleri içinde emir iletilmediğinden,
- Hisse senedi piyasasına uygun emir iletimi yapılmadığından,
- Emir şartı gerçekleşmediğinden,
- Karşı tarafta eşleşecek emir yoksa,
- Fiyat ve zaman önceliğine aykırı emirler,
- Alım emri için; bu fiyattan hisse senedi satmak isteyen yatırımcının bulunmaması; satış emri için; bu fiyattan hisse almak isteyen kimsenin bulunmaması, ( hisse tavan ve taban durumu.)
- Giriş yapılan hisse fiyatı için alıcı veya satıcı bulunmaması.
